Πέμπτη, 17 Αυγούστου 2017

Ρομαντικός ατομικισμός & 
οι δύο τύποι ηρώων στη ρομαντική λογοτεχνία.


     "Είμαι", η κατηγορηματική διατύπωση της προσωπικής μας ταυτότητας στην οποία εγκολπώνεται η μοναδικότητα του εαυτού μας. Χαρακτηρίζεται από ελευθερία και ανυπακοή ως προς τις ηθικές και κοινωνικές συμβάσεις.


  • Από τη μία έχουμε τον εσωστρεφή τύπο, ο οποίος διακρίνεται για την υψηλά αναπτυγμένη ευαισθησία του αλλά και την εξαιρετικά αναπτυγμένη αυτοσυνειδησία του. Ο συνδυασμός αυτών των δύο τον καθιστούν θύμα της αδιάφορης, ψεύτικης και υποκριτικής κοινωνίας. (Χαρακτηριστικός λογοτεχνικός τύπος αυτής της κατηγορίας αποτελεί ο Βέρθερος του Γκαίτε).

  • Από την άλλη έχουμε τον εξωστρεφή τύπο, ο οποίος είναι γεμάτος αυτοπεποίθηση. Αυτός απορρίπτει τις κοινωνικές αξίες, αλλά, ταυτόχρονα, κουρασμένος από τη ζωή στέκεται σκεπτικός και προβληματισμένος απέναντί της. (Χαρακτηριστικός λογοτεχνικός τύπος αυτής της κατηγορίας αποτελεί ο Ευγένιος Ονέγκιν του Πούσκιν).


Προτεινόμενα βιβλία:

1. Τα πάθη του νεαρού Βέρθερου, του Γκαίτε.
2. Τελευταίες επιστολές του Γιάκοπο Όρτις, του Φόσκολο.
3. Αισθηματίας, του Χένρυ Μακένζη.
4. Ευγένιος Ονέγκιν, του Πούσκιν.



Απόσπασμα από τον Βέρθερο του Γκαίτε:

   "Α εσείς οι λογικοί άνθρωποι! Πάθος! Μέθη! Παραφροσύνη! Κάθεστε εκεί ήρεμοι και απαθείς, εσείς οι ενάρετοι, κατακρίνετε τον πότη, απεχθάνεστε τον τρελό, προσπερνάτε σαν τους ιερείς, και, σαν τους Φαρισαίους, ευχαριστείτε το Θεό που δεν σας έκανε όμοιους μ' εκείνους. Έχω μεθύσει πολλές φορές, τα πάθη μου ποτέ δεν απείχαν πολύ από την τρέλα και δεν μετανιώνω ούτε για το ένα ούτε για το άλλο, γιατί, στο μέτρο των δυνατοτήτων μου, έμαθα να κατανοώ ότι όλους τους ξεχωριστούς ανθρώπους, αυτούς που πραγματοποίησαν κάτι μεγάλο, κάτι που έμοιαζε ακατόρθωτο, ανέκαθεν τους θεωρούσαν μεθυσμένους και τρελούς".


Τετάρτη, 16 Αυγούστου 2017

Η σεξουαλικότητα στο μοντερνιστικό μυθιστόρημα:
(προτεινόμενα λογοτεχνικά βιβλία)

       Η σεξουαλικότητα δεν είναι μόνο ένα ζήτημα σωματικής διάθεσης ή μόνο ένα αίτημα της ψυχής. Είναι κάτι πιο σύνθετο, πιο πολύπλοκο και παρότι είναι βαθιά προσωπικό μπορεί, κάποιες φορές, να προκαλέσει τριγμούς στις κοινωνικές σταθερές και τις παραδεδομένες ηθικές αξίες. 


Γυμνό καθισμένο σε ντιβάνι, του Αμεντέο Μοντιλιάνι.


Ενδεικτικά ερωτήματα προς αυτο-στοχασμό..

1) Ποια είναι η φύση της γυναικείας σεξουαλικότητας; 

2) Πώς "ζούσε"/"ζει", η γυναικεία σεξουαλικότητα, μέσα στην ασφυκτική πατριαρχική κοινωνία;

3) Ποιο ήταν/είναι το αίτημα των γυναικών;

4) Η σύγχρονη αστική κοινωνία της Ευρώπης είναι περισσότερο αυτοκριτική και λιγότερο εξουσιαστική απ' αυτήν του 19ου αιώνα; Γιατί; 

5) Ποιο βαθμό υποκρισίας και ποια ανόμοια μέτρα κυοφορεί ο θεσμός του γάμου ως προς τη δυναμική αυτοεκπλήρωση του ατόμου; 


Προτεινόμενα λογοτεχνικά βιβλία για ανάγνωση (σχετικά με το θέμα):

  • το Πανηγύρι των ματαιοτήτων του Θάκερυ
  • η Μαντάμ Μποβαρύ του Φλωμπέρ
  • η Άννα Καρένινα του Τολστόι
  • η Έφι Μπριστ του Φοντάνε κ.α   


Παρασκευή, 7 Απριλίου 2017





Οι χαρακτήρες στο μυθιστόρημα.


Υπάρχουν δύο βασικές μέθοδοι με τις οποίες μπορούν να δημιουργηθούν και να παρουσιαστούν οι χαρακτήρες ενός αφηγηματικού κειμένου, α) Η μέθοδος της άμεσης έκθεσης και β) Η δραματική μέθοδος.

Α. Η μέθοδος της άμεσης έκθεσης.

Ο συγγραφέας διαγράφει τους χαρακτήρες των προσώπων περιγραφικά, με δικούς του χαρακτηρισμούς για τα πρόσωπα, τις πράξεις και τη συμπεριφορά τους. Αυτή η μέθοδος περιορίζει, εκ των πραγμάτων, τον αναγνώστη από το να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα γύρω από τους χαρακτήρες των προσώπων που συμμετέχουν στο αφηγηματικό κείμενο.

Β. Η δραματική μέθοδος.

Ο συγγραφέας, χωρίς να κάνει ο ίδιος του χαρακτηρισμούς, παρουσιάζει τους χαρακτήρες των προσώπων μέσα από τη συμπεριφορά τους, μέσα από τα λόγια, τις πράξεις τους, τις σκέψεις τους. Έτσι ο αναγνώστης αποκτά τη δυνατότητα να σχηματίσει και να σκιαγραφήσει  τους χαρακτήρες των προσώπων μέσα από τη δική του οπτική γωνία.

Τετάρτη, 5 Απριλίου 2017



Περί ανάγνωσης και αναγνωστών.


Η ανάγνωση είναι ελεύθερο όνειρο. Από αυτό ξέρω πως έχω τη δυνατότητα να ξυπνήσω ανά πάσα στιγμή. Με φόντο αυτή τη φαντασιακή πίστη ενεργοποιούνται όλα τα συναισθήματα, που αποτελούν εκφάνσεις της ελευθερίας. (Jean-Paul Sartre, 2oo5)

''Συνεπώς, ο συγγραφέας γράφει απευθυνόμενος στην ελευθερία των αναγνωστών του, την οποία απαιτεί ώστε να υπάρξει το έργο του''. (Jean-Paul Sartre, 2oo5, σελ, 75)

Εάν, λοιπόν, δεν αφήσουμε τη συνείδησή μας ελεύθερη και απογυμνωμένη, από τα στενά ρούχα με τα οποία τη ντύνουμε, δε θα μπορέσουμε να βρούμε ποτέ την προσωπική μας αλήθεια μέσα σ' ένα κείμενο. Έτσι θα παραμείνουμε τυποποιημένοι αναγνώστες και κριτές, άνευ ουσίας. Αξίζει να διαβάζουμε για τη δική μας, προσωπική, απελευθέρωση, για το δικό μας ταξίδι. Η έτοιμη τροφή, που ζητούν οι αναγνώστες, εμπεριέχει παραίτηση και φόβο. 




1. Φαντασία στο τετράγωνο.


Αυτό που βλέπεις

Είναι όσα δεν φαντάστηκες.


Θα πάρει μορφή και ζωή

Μόνο αν αφήσεις το Εγώ σου

Ελεύθερο να ξεχειλίσει. 


 (ποιητική συλλογή "rubrica")






Βιβλιογραφία: 

Jean-Paul Sartre, (2005), Τι είναι λογοτεχνία;, Μεταίχμιο, Αθήνα.
Τρυψιάνης Ευ., (2015), rubrica, Principia.

Δευτέρα, 3 Απριλίου 2017





"Τι τρέλα", έλεγα μέσα μου, "ν' αγαπάτε έτσι μ' έναν πλατωνικό έρωτα μια γυναίκα που δεν σας αγαπά πια! Αυτό ακριβώς είναι το λάθος των διαβασμάτων μου: πήρα στα σοβαρά τα εφευρήματα των ποιητών κι ένα κοινότοπο πρόσωπο του αιώνα μας το έκανα μια Λάουρα ή μια Βεατρίκη... Ας περάσουμε σε άλλες σκευωρίες κι εκείνη γρήγορα θα ξεχαστεί". (Ζεράρ Ντε Νερβάλ, Αυρηλία, σελ. 15)

Αυτά έγραφε ο Ζεράρ Ντε Νερβάλ στο έργο του Αυρηλία. Ποιες ήταν όμως η Λάουρα και η Βεατρίκη;

Η Λάουρα του Πετράρχη.

Ο Φραγκίσκος Πετράρχης ήταν ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της Ιταλίας. Συνάντησε τη Λάουρα το Πάσχα του 1327. Της εξομολογήθηκε τον έρωτά του βιώνοντας την απόρριψη. Ο θάνατός της στα 1348 στοίχισε ιδιαίτερα στον ποιητή.

Τα σονέτα του Πετράρχη, αφιερωμένα στη Λάουρα, φέρνουν στην επιφάνεια τις αλλαγές που κυοφορούσε η Αναγέννηση. Από τη μεσαιωνική θέαση του έρωτα, όπου τα υποκείμενά του έπρεπε να ακροβατούν ανάμεσα στα πάθη και τους πόθους τους και την αυστηρή τήρηση των θρησκευτικών επιταγών περνάμε στην Αναγέννηση. Εκεί το σώμα απελευθερώνεται και ξαναβρίσκει τη γήινη υπόσταση του. Το σώμα και τα πάθη που το κυριεύουν δεν είναι πλέον κάτι το μιαρό. Μέσα στην Αναγέννηση βρίσκει ξανά το χαμένο σεβασμό του. Γίνεται και πάλι το ειλικρινές όργανο του έρωτα.

Ο Πετράρχης εξυψώνει την ιδανική γυναίκα, τη Λάουρα, σε κάτι το θεϊκό. Τίποτα δεν τη συνδέει στα μάτια του με μια απλή γυναίκα. Όλα υπάρχουν και εκπορεύονται από αυτή με απόλυτη αγνότητα. Τίποτα δεν μπορεί να τη μιάνει. Είναι απρόσιτη στις ακόλαστες επιδιώξεις των θνητών θαυμαστών της, ακόμα και του ίδιου του ποιητή. Ωστόσο ο ποιητής - Πετράρχης, έρμαιο του ασίγαστου πάθους του, υπηρετεί, μέσα από τους στίχους του, την αγαπημένη του με τρόπο που θα νόμιζε κανείς πως, έστω για μια στιγμή, ήταν πραγματικά δικιά του.

Η Βεατρίκη του Δάντη.

Ο Δάντης Αλιγκιέρι ήταν επίσης ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της Ιταλίας. Συνάντησε τη Βεατρίκη, για πρώτη φορά, στην ενορία της περιοχής τους. Αυτός ήταν 9 ετών και αυτή μόλις 8. Από εκείνη όμως τη στιγμή και για όλη του τη ζωή έτρεφε έναν απύθμενο έρωτα γι' αυτήν. Και ας μην της το εκμυστηρεύτηκε ποτέ. Για αυτόν, όπως έγραφε και ο ίδιος, η Βεατρίκη ήταν πάντοτε η γυναίκα με τα σμαραγδένια μάτια. Η Βεατρίκη πέθανε σε ηλικία 24 ετών και ο θάνατός της στοίχειωσε τον ποιητή. 

Ο Δάντης γράφει από την εξορία στον επίσης εξόριστο ποιητή και φίλο του, Τσίνο ντα Πιστόια. Την επιστολή του τη συνοδεύει με ένα σονέτο [Io sono stato con amore insieme], απάντηση σε ένα σονέτο του Τσίνο [Dante, quando per caso s’abbandona] με το οποίο ο ποιητής από την Πιστόια ρωτάει τον φίλο του εάν μπορεί ένας άντρας του οποίου το πάθος για μια γυναίκα έχει τελειώσει να ερωτευτεί ξανά μια άλλη γυναίκα.

Και κλείνει την επιστολή με μια αποστροφή από το Ευαγγέλιο του Ιωάννη: εἰ ἐκ τοῦ κόσμου ἦτε, ὁ κόσμος ἂν τὸ ἴδιον ἐφίλει.